Trong lịch sử thánh, Hôsê được xem là “Ngôn sứ của lòng nhân ái”. Hình ảnh Hôsê vâng lời Giavê cưới cô gái điếm Gôme làm vợ và dù cô gái này tuy có chồng con đề huề nhưng chứng nào tật ấy, ngựa quen đường cũ, vẫn không làm Hôsê nản chí, căm hận. Trái lại, ông không ngừng lên đường tìm kiếm và ra sức làm việc để có tiền chuộc người vợ hoang đàng này về, không ngừng tha thứ và hết mực yêu thương nàng (x. Hs 1,2;3). Đây là hình ảnh thật đẹp và cảm động diễn tả cuộc hôn phối giữa Thiên Chúa với dân Israel. Tin mừng hôm nay cũng cho thấy Chúa Giêsu trong hành trình rao giảng của mình, cũng không ngừng ra đi, đến với người tội lỗi, đồng bàn với họ, kêu mời họ gia nhập bàn tiệc nước Trời.

TỪ BÀN THU THUẾ …

Việc Mátthêu được kêu gọi cho chúng ta thấy sáng kiến cũng như vai trò chủ động của Chúa Giêsu. Và có lẽ Mátthêu cũng hoàn toàn bất ngờ trước ơn kêu gọi này. Tin mừng nói rõ Mátthêu đang hành nghề tại một trạm thu thuế. Chúng ta biết Rôma sau khi thống trị Dothái, họ tổ chức những trạm thu thuế trên những tuyến đường trọng yếu, được xem là huyết mạch, là cửa ngõ ra vào giữa các thành hoặc giữa các tiểu vương với nhau. Sau đó họ cho tư nhân thuê và hàng hoá đi qua những trạm này sẽ được số người này đánh thuế. Mátthêu là một trong số đó.

Xã hội thời đó liệt hàng thu thuế vào phường tội lỗi đáng bị lên án. Lý do là vì một mặt người Dothái cho rằng họ đã gián tiếp cộng tác vào sự xâm lược của quân Rôma, phục vụ cho chế độ xâm lược. Mặt khác, công việc thu thuế này vốn là món mồi béo bở để mấy ông thuế vụ ra sức bóc lột người dân bằng nhiều thủ đoạn.

Hơn ai hết, Mátthêu hiểu hoàn cảnh của mình nhưng ông cũng không thể làm gì hơn được vì dù sao, nghề của ông tuy bị chê ghét thật đấy, nhưng món lợi kếch xù từ những “phi vụ thuế má” đưa đến cho ông và gia đình có được một cuộc sống khá sung túc. Ông vẫn ra sức theo đuổi nguồn lợi này cho đến một ngày ông nghe thấy tiếng mời gọi : “Hãy theo tôi” vang lên. Chúng ta thấy, trước lời mời gọi của Chúa Giêsu, Mátthêu có thể từ chối. Nhưng không, ông mau mắn đáplại lòi mời gọi đó. Ông đứng dậy- một động tác dứt khoát, từ bỏ địa vị ông đang có, từ bỏ cảnh giàu sang phú quý ông đang sở hữu, bước theo Thầy.

… ĐẾN BÀN TIỆC CỦA LÒNG NHÂN ÁI

Sự kiện Chúa Giêsu đến nhà viên thu thuế, đồng bàn với họ cùng với những người tội lỗi được xem là sự kiện “động trời”, ít nữa là trong con mắt của mấy ông tiến sỹ luật Dothái. Thật thế, lề luật mà mấy vị tiến sỹ này đề ra cho thấy, những ai bị họ liệt vào “sổ đen tội lỗi” thì dân chúng chớ có bén mảng tới nếu không muốn bị vạ “ô uế”. Điều này càng nghiêm nhặt hơn nữa trong trường hợp có tiệc tùng. Bởi dân miền Cận Đông cho rằng bữa ăn là lúc người với người, chủ với khách kết hiệp huynh đệ và đồng hoá với nhau, nên ăn uống với người tội lỗi, đương nhiên trở nên “đồng hình đồng dạng” với họ. Mà điều này chắc chắn “vi phạm” luật lệ của mấy Rabbi Dothái đề ra là cái chắc rồi. Chúa Giêsu ở trong trường hợp này nên khiến cho mấy ông Rabbi khó chịu ra mặt.

Đem nổi bực dọc này phàn nàn với các môn đệ mà không dám chất vấn Chúa Giêsu : “Sao Thầy các anh lại ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi như vậy?”. Bao nhiêu câu hỏi tại sao hiện lên trong đầu họ, bởi họ không thể chịu được có người lại “trắng trợn vi phạm” luật như thế. “Người khoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần… Ta cần lòng nhân chứ đâu cần lễ tế”. Trả lời cho những khó chịu này của các Rabbi, Chúa Giêsu không gì khác hơn là muốn họ thay đổi cách nhìn một chiều, cách xét đoán cố hữu khi nhận định về người anh em đồng loại. Hơn ai hết, mấy vị tiến sỹ này hiểu rất rõ về điều mà ngôn sứ Hôsê đã từng nói với dân Dothái khi xưa. Thế nhưng, họ vẫn cứ cố chấp, đề ra những thứ lề luật khắc khe để xa lánh những người tội lỗi.

Câu trả lời của Chúa Giêsu tái khẳng định với họ về điều mà từ xa xưa Giavê Thiên Chúa đã từng thực hiện với dân của Người. Theo đó, dân Dothái được xem như cô vợ bất kham, ngoại tình và tội lỗi, nhưng Thiên Chúa vẫn một mực yêu thương, kiếm tìm, tha thứ và yêu thương. Rõ ràng tình yêu thương, lòng khoan dung tha thứ, không ngừng viếng thăm những người tội lỗi được xem là đường lối của Thiên Chúa có từ xa xưa và nay Chúa Giêsu vẫn tiếp tục cổ xúy và hoàn thiện đường lối này.